မဂၤလာပါရွင္.. ဒီဘေလာဂ္ေလးကို ၂၀၀၆ ၾသဂုတ္လမွာ စတင္ေရးခဲ႔ပါတယ္။ အခုေတာ႔ အိမ့္ခ်မ္းေျမ့ေဒါ့ကြန္းမွာ စာေတြ ဆက္ေရးေနေၾကာင္းပါ...။
လာလည္ေသာ လူနည္းစု ေမာင္ႏွမမ်ားကို ေက်းဇူးတင္ပါတယ္ရွင္။

Saturday, October 18, 2008

စိတ္ကိုအနိုင္က်င္႕သူမ်ား

ကၽြန္မ စိတ္ထဲမွာ ဒီေန႕ ေတာ္ေတာ္ေလး ကသိကေအာင္႕ျဖစ္သြားပါတယ္။ အျဖစ္ကေတာ႕ ဧည္႕ၾကိဳရုံး၀န္ထမ္းနဲ႕ သယ္ယူပို႕ေဆာင္ေရးငွာနက၀န္ထမ္းနွစ္ေယာက္ၾကားမွာ ျဖစ္သြားတဲ႕ ကိစၥေလးပါ။ ဧည္႕ၾကိဳရုံး၀န္ထမ္းမိန္းကေလးက အသက္သုံးဆယ္ေလာက္၊ သယ္ယူပို႕ေဆာင္ေရးငွာနက ေကာင္ေလးက ရွိလွမွ တဆယ္႕ရွစ္နွစ္၊ sexual harassment လို႕ အမည္တပ္ျပီး အလုပ္ထုတ္ခံလိုက္ရတာက မိန္းကေလးပါ။ မိန္းကေလးက ေကာင္ေလးကို ေနာက္ကေနျပီး ဂ်င္းပင္ေအာက္ကေပၚေနတဲ႕ ေအာက္ခံေဘာင္းဘီကို သြားသြားဆြဲျပီး စတဲ႕ ကိစၥပါပဲ။ ဒီေခတ္ ေယာကၤ်ားေလးေတြကလဲ တမင္ ေအာက္ခံေဘာင္းဘီကို ေပၚေအာင္ ၀တ္တတ္ၾကတယ္ထင္ပါတယ္။ မိန္းကေလးကလဲ သူ႕ေမာင္အရြယ္ေလးဆိုေတာ႕ စ တယ္နဲ႕တူပါတယ္။ ဒါေပမယ္႕ ဘယ္လိုမွ မလုပ္သင္႕တဲ႕ ကိစၥတစ္ခုပါပဲ။ ေကာင္ေလးက ကၽြန္မနဲ႕ ခင္ပါတယ္။ မထင္မရွားတီး၀ိုင္းေလးတစ္ခုက လိဒ္သမားေလး တစ္ဦးပါ၊ ေတာ္ေတာ္လဲ ေအးပါတယ္။ သူ႕ကို ဟိုမိန္းကေလး အဲလို စရင္ သူ စိတ္အေနွာက္အယွက္ျဖစ္တယ္လို႕ ကၽြန္မ ကိုေျပာေနတာေတာ႕ၾကာပါျပီ။

မိန္းကေလးကလဲ ျပင္သစ္မေလးဆိုေတာ႕ ျပင္သစ္မေလးေတြရဲ႕ ပုံစံအတိုင္း လြတ္လပ္ေပါ႕ပါး၊ စလိုက္ေနာက္လိုက္ ေနတတ္ပါတယ္။ ျမန္မာမ်က္စိမွာေတာ႕ ေတာ္ေတာ္ေလးေတာ႕ မ်က္စိေနာက္စရာေပါ႕ေနာ္။ ဒါေပမယ္႕လဲ အခ်ိဳ႕ယဥ္ေက်းမႈေတြမွာ ဒါဟာ ေခတ္ေရွ႕ေျပးတယ္ outgoing ျဖစ္တယ္ဆိုျပီး ဂုဏ္ယူတတ္ၾကတာေတြလဲရွိပါတယ္။
ေနာက္ဆုံးေတာ႕ ဘာျဖစ္ၾကတယ္မသိဘူး၊ မိန္းကေလး အလုပ္ျဖဳတ္ခံထိလိုက္ပါတယ္။ ရုံးေတြမွာ မလိုအပ္ပဲ စတာေတြ၊ ေနာက္တာေတြက သိပ္လြန္လာရင္ အလုပ္ေတြကို ထိခိုက္နိုင္တယ္။


ဒီေန႕ တစ္ေယာက္ေသာသူကလဲ တိုက္တိုက္ဆိုင္ဆိုင္ စိတ္၀င္စားစရာ ေဆာင္းပါးေလး တစ္ပုဒ္ အီးေမးလ္ကို ပို႕ေပးလာေတာ႕ ဖတ္ျပီး စာဖတ္သူမ်ားနဲ႕ ေ၀မွ်လိုစိတ္ျဖစ္လာပါတယ္။ အမ်ားကေတာ႕ သိျပီးသားေတြပါပဲ။

ကေနဒါနိုင္ငံမွာ Sexual harassment နဲ႕ racial discrimination ကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူေပမယ္႕၊ အေရးယူရခက္တဲ႕ bullying (စိတ္ကိုေနွာက္ယွက္ အနိုင္က်င္႕) တာက ပိုျပီး လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာ မ်ားျပားပါတယ္။ bully လုပ္သူ ၈၀% ဟာ အထက္အရာရွိေတြျဖစ္ျပီး၊ လူနည္းစုဟာ လုပ္ေဖာ္ကိုင္ဘက္အခ်င္းခ်င္းျဖစ္တယ္လို႕ ဆုိပါတယ္။ မ်ားေသာအားျဖင္႕ တစ္ေယာက္ထဲ ေနတတ္သူေတြနဲ႕ အားနည္းတဲ႕သူေတြဟာ bully လုပ္တာခံရတာမ်ားေပမယ္႕ လုပ္ငန္းခြင္ေတြမွာကေတာ႕ အလုပ္ၾကိဳးစားတဲ႕သူတို႕ လူခ်စ္လူခင္ေပါတဲ႕သူတို႕ဟာ အနိုင္က်င္႕ခံရတတ္သူေတြ ျဖစ္ေနတတ္တယ္။ အနိုင္က်င္႕တဲ႕သူေတြဟာ ဘယ္လိုလူေတြကို ေရြးအနိုင္က်င္႕လဲဆိုရင္ အားလုံးနဲ႕ လိုက္ေလ်ာညီေထြ ေနတဲ႕သူတို႕၊ ျပန္ျပီးေျဖရွင္းခ်က္ေတြနဲ႕ ရန္ျပန္မျဖစ္တဲ႕ သူေတြကို ေရြးျပီး အနိုင္က်င္႕တတ္တဲ႕ သေဘာေတြရွိတယ္လို႕လဲဆိုပါတယ္။

အနိုင္က်င္႕သူမ်ား၏ အက်င္႕စရိုက္မ်ား
အနိုင္က်င္႕တဲ႕ bully ေတြဟာ ဘယ္လိုလူေတြလဲဆိုရင္ စာနာစိတ္မရွိသူ၊ social skills နည္းသူ၊ ကိုယ္႕ကိုကိုယ္ မလုံမျခဳံျဖစ္ေနသူ၊ ယုံၾကည္မႈ နည္းသူေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႕ ပစ္မွတ္ကိုေတြ႕ျပီဆိုရင္ တရားမမွ်တစြာ ေ၀ဖန္ပစ္တင္မယ္၊ လူေတြအမ်ားေရွ႕မွာ အရွက္ခြဲမယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ အုပ္စုထဲမွ က်ဥ္ထားတဲ႕ သေဘာေတြလုပ္တတ္ပါတယ္။

အထက္အရာရွိေတြမွာ အဲလိုနိမ္႕က်တဲ႕ စိတ္ရွိျပီဆိုရင္ေတာ႕ လက္ေအာက္ငယ္သားေတြကို မတန္တဆအလုပ္ေတြခုိင္းမယ္၊ မျပီးျပီးေအာင္ အတင္းတြန္းမယ္၊ လုပ္ပိုင္ခြင္႕ေတြကို ေလ်ာ႕ခ်ျပီး အလုပ္ေတြပိုပိေအာင္ ဥာဏ္ဆင္မယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။

အနိုင္က်င္႕သူမ်ား၏ ဒုကၡမ်ား
သူတို႕ေတြဟာ လုပ္ငန္းခြင္ရဲ႕ ၁၀ ရာခိုင္နႈန္းမွ ၅၀ ရာခိုင္နႈန္းကို မိမိကိုယ္ကို ကာကြယ္ေနရတာရယ္၊ မိမိဘက္ကို ပါလာမယ္႕လူေတြကို လူစုေနရတာရယ္နဲ႕ အခ်ိန္ကုန္ေနျပီး၊ တစ္ကယ္႕အလုပ္မလုပ္နိုင္ေတာ႕ေအာင္ စိတ္ေတြက်ပ္ေနတာေတြျဖစ္လို႕ ခဏခဏလဲ ရုံးပ်က္တတ္တယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။

အဲလိုလူမ်ိဳးေတြဟာ ပတ္၀န္းက်င္ကို အဆိပ္ေတြပ်ံ႕နွံ႕ေစတဲ႕ သူေတြလို႕ဆိုပါတယ္။ ေဒါသ၊ ေၾကာက္ရြံ႕ျခင္း၊ စိတ္က်ေစျခင္းတို႕ကို ပတ္၀န္းက်င္မွာ ပ်ံ႕နွံ႕ေစတဲ႕ လူေတြပဲျဖစ္ပါတယ္။ အနိုင္က်င္႕ခံရတဲ႕ သူေတြခမ်ာလဲ စိတ္က်တာ၊ အိမ္ေထာင္ေရးအဆင္မေျပတာ၊ အေပါင္းသင္းမိတ္ေဆြေတြပ်က္တာေတြ ျဖစ္လာပါတယ္။

အဲလို ျဖစ္လာရင္ ပတ္၀န္းက်င္ အသိုင္းအ၀ိုင္းတစ္ခုလုံးဟာလဲ ထိခိုက္နစ္နာပါတယ္။ health care system တစ္ခုလုံးလဲ ထိခိုက္နစ္နာပါတယ္။ ကၽြန္မ ေရးဖူးတဲ႕ ခ်စ္သူ႕လြယ္အိတ္ ထဲကလိုပဲ၊ society တစ္ခုလုံးက web ၾကီးတစ္ခု မို႕လို႕ တစ္ေယာက္နစ္နာရင္ အကုန္နစ္နာၾကတာပါပဲ။ ေနာက္ဆုံး ဒီဒုကၡဟာ ကိုယ္႕ဆီပဲ ျပန္ေရာက္လာတာပါပဲ။

ဒီလို အလုပ္ေတြမွာ အခ်င္းခ်င္း အနိုင္က်င္႕တဲ႕သူေတြေၾကာင္႕ ကုမဏီေတြဟာ လူေတာ္၊ လူေကာင္းေတြကို ဆုံးရႈံးၾကရတာ မနည္းပါဘူး။ အနိုင္က်င္႕သူေတြကို ထိထိေရာက္ေရာက္ အေရးယူတဲ႕ လုပ္ငန္းခြင္ေတြဟာ အနိုင္က်င္႕သူေတြကို အေရးမယူတဲ႕ ကုမဏီေတြထက္ ၃၀% ကေန ၄၀% ထိ ပိုျပီးေအာင္ျမင္တယ္လုိ႕ ဆိုပါတယ္။


ရုံးေတြမွာ အဲလို အနုိင္က်င္႕လာျပီဆိုရင္ ရက္၊ အခ်ိန္၊ အျဖစ္အပ်က္ေတြကို ေသေသခ်ာခ်ာ ေရးမွတ္ထားတာမ်ိဳး၊ တနည္းနည္းနဲ႕ မွတ္တမ္းတင္ထားတာမ်ိဳး လုပ္ခုိင္းပါတယ္။ ေျဖရွင္းေပးမယ္႕ သူ (သို႕) အုပ္စုဟာလဲ အနိုင္က်င္႕သူေကာ၊ အနိုင္က်င္႕ခံရသူ နွစ္ဦးလုံးရဲ႕ ရသင္႕ရထိုက္တဲ႕ အခြင္႕ေရးေတြကို တရားမွ်တစြာ ထည္႕သြင္းစဥ္းစားဖို႕လိုတယ္လို႕ ဆိုပါတယ္။ အျဖစ္အပ်က္တစ္ခုလုံးကို အေသးစိတ္ျခဳံငံုၾကည္႕ျပီးမွ လုပ္ေဆာင္စရာရွိတာေတြကို လုပ္ဖုိ႕လဲ ေဆာင္းပါးက အၾကံေပးထားပါတယ္ရွင္။

ရုံးေတြ၊ ေက်ာင္းေတြ၊ အိမ္ေတြ၊ ဘာသာေရးအဖြဲ႕အစည္းေတြ၊ လႈမႈေရးအဖြဲအစည္းေတြ အားလုံးမွာ အုပ္စုဖြဲ႕ အနိုင္က်င္႕၊ bully လုပ္ျခင္းမ်ား ေလ်ာ႕နည္းပေပ်ာက္ပါေစ… လို႕။



Virtual world မွာ bully လုပ္ခံရသူမ်ားအေနနဲ႕ကေတာ႕ မိမိတစ္ဦးတည္းမဟုတ္ေၾကာင္း၊ မိမိကို ခ်စ္ခင္ေသးတဲ႕သူေတြရွိေသးေၾကာင္း အျမဲသတိရျပီး၊ ကိုယ္လုပ္သင္႕တာကို တစိုက္မတ္မတ္ လုပ္သြားဖို႕ အားေပးတိုက္တြန္းလိုက္ပါတယ္ရွင္။
Common.. it’s just a virtual world လို႕ေတာ႕ ကၽြန္မ မေျပာေတာ႕ပါဘူးရွင္။ ဘာလို႕လဲဆိုေတာ႕ ဒီ virtual world ၾကီးကို ခ်စ္ေနမိျပီ၊ သံေယာဇဥ္ျဖစ္ေနမိျပီ ျဖစ္လို႕ပါပဲရွင္။


source:http://www.safety-council.org/info/OSH/bullies.html


Comments from ainchannmyay.com

1. လူတစ္ေယာက္က ခင္လို႔စတာကို စိတ္အေႏွာင့္အယွက္မျဖစ္သင့္သလို…ငါ့ကို ခ်စ္လို႔..ခင္လို႔ပါလားလိို႔ စိတ္ႏွလုံးသြင္းလိုက္ရင္ အဲဒီေကာင္ေလး ေအးခ်မ္းသြားပါလိမ့္မယ္..
ေနရာခ်င္းသာလဲလိုက္ခ်င္တယ္.. ဟဲ..ဟဲ..
အႏိုင္က်င့္တတ္တဲ့လူ ဆိုတာကလည္း သူတို႔ကိုယ္တိုင္ကိုက သိမ္ငယ္စိတ္မ်ားေနတတ္တဲ့လူေတြမ်ားပါတယ္..အဲဒီလူေတြက တကယ္သနားဖို႔ေကာင္းတယ္..သူမ်ား စိတ္ညစ္မွသူတို႔ေပ်ာ္ရတယ္ဆိုတာ ေတာ္ေတာ္ခြတီးခြက်ႏိုင္တာပဲ..
Comment by ဒီဝိုင္း — October 19, 2008 @ 8:32 am

2. ဒီပုိ႔စ္ေလးဖတ္ရတာ စိတ္လည္းမေကာင္းဘူး. ပညာလည္းရပါတယ္.
စိတ္မေကာင္းတာကေတာ႔ အလုပ္ျပဳတ္သြားတဲ႔ မိန္းကေလးအတြက္ပါ. ပညာရတာကေတာ႔ အက်ီစားသန္က ရန္မ်ား၏ ဆုိတဲ႔ ျမန္မာစကားပုံေလး မွန္လြန္းတာကုိ သတိရမိသြားတာပါ.
ဟုတ္ေတာ႔လည္းဟုတ္တယ္ဗ်ာ. အလုပ္ခြင္ထဲမွာ ကုိယ္႔အထက္ကလူက ကုိယ္႔ကုိ တစ္နည္းတစ္ဖုံနဲ႔ ဘူလီလုပ္ရင္ ေတာ္ေတာ္အခံရခက္တယ္.
မခံႏုိင္လုိ႔ ျပန္ေျပာျပန္ရင္လည္း ရုိင္းတယ္. ေအာက္ေျခလြတ္တယ္. ေက်းဇူးကန္းတယ္. စတဲ႔ စကားလုံးေတြ မ်ိဳးစုံနဲ႔ ထုိးႏွက္ခံရတယ္.
စတယ္ေနာက္တယ္ဆုိတာကလည္း အေျခအေနနဲ႔ အခ်ိန္အခါကုိ ၾကည္႔သင္႔တာေပါ႔ေလ.
ဘာပဲျဖစ္ျဖစ္ပါ.
ဒီပုိ႔စ္ေလးအတြက္ ေက်းဇူးတင္ပါတယ္. မေလးလည္း အလုပ္ခြင္ထဲမွာေရာ၊ ျပင္ပလက္ေတြ႔ဘ၀မွာပါ စိတ္ကုိ အႏုိင္က်င္႔တတ္သူေတြနဲ႔ လြတ္ကင္းျပီး ေအးခ်မ္းေပ်ာ္ရႊင္ပါေစဗ်ာ…
ခင္မင္ေလးစားလ်က္
ရန္ေအာင္
Comment by Yan — October 22, 2008 @ 3:48 am

3. မေလးေရ.. ဒီပို႕စ္ေလးက ေကာင္းလိုက္တာ .. သတိထားဖို႕ေလ။ အဲလို စိတ္ကို အႏိုင္က်င့္ တတ္သူမ်ားဟာ မိသားစု အခ်င္းခ်င္း ထဲမွာေတာင္ ရွိတယ္ ဆိုတာ Child Abuse Protection Report ေတြထဲမွာ ဖတ္လိုက္ရတယ္။ ကိုယ့္အျပဳအမူ တစ္ခုက သူမ်ားကို မထိခိုက္ေအာင္ ဂရုစိုက္ တတ္မႈပါ လိုတယ္ ထင္ပါရဲ႕ေနာ္။
Comment by ခြန္ျမလိႈႈ္င္ — October 23, 2008 @ 2:46 am

4. က်ေနာ္လဲ အြန္လိုင္းမွာ အဲ့လို bully လုပ္တာခံဖူးတယ္။ အင္းေနာ္ လူေတြလူေတြ..
Comment by minnyoon — October 23, 2008 @ 3:14 am

3 comments:

Phyo Evergreen said...

အစ္မေရပို႔စ္ေလးက စိတ္၀င္စားဖို႔ေကာင္းၿပီး ဗဟုသုတ
လည္းရတယ္..။ ကၽြန္ေတာ္က Bully ဆိုသိပ္မုန္းတာ..
ကိုယ္လည္း အႏိုင္က်င့္ခံရဖူးတာကိုး...။ တစ္ခါတုန္းက
part-time အလုပ္တစ္ခုမွာဆို မန္ေနဂ်ာက Bully
လုပ္တာ..ၿပန္ရမဲ့အခ်ိန္ကိုေပးမၿပန္ဘူး...အခ်ိန္ပိုလုပ္ရ
လို႔လည္းပိုက္ဆံမေပးဘူး..။ ကို္ယ္ကလည္း ၿပန္မေၿပာ
တတ္ေတာ့ ...ေနာက္ဆံုးထြက္လိုက္တာဘဲ...။အားေပး
စကားေတြအတြက္ေက်းဇူးပါ..။

My Wonderful Moral Thoughts said...

''Bully ေတြဟာ ဘယ္လိုလူေတြလဲဆိုရင္ စာနာစိတ္မရွိသူ၊ social skills နည္းသူ၊ ကိုယ္႕ကိုကိုယ္ မလုံမျခဳံ ျဖစ္ေနသူ၊ ယုံၾကည္မႈ နည္းသူေတြပဲ ျဖစ္ပါတယ္။ သူတို႕ ပစ္မွတ္ကို ေတြ႕ျပီဆိုရင္ တရားမမွ်တစြာ ေ၀ဖန္ပစ္တင္မယ္၊ လူေတြအမ်ားေရွ႕မွာ အရွက္ခြဲမယ္၊ ဒါမွမဟုတ္ အုပ္စုထဲမွ က်ဥ္ထားတဲ႕ သေဘာေတြ လုပ္တတ္ပါတယ္။''

Quite Right!!! Absolutely..

ကုိယ္လဲ သူမ်ားကုိ Bully မလုပ္သလုိ ကုိယ့္ကုိ လာလုပ္ရင္လဲ နဲနဲေလးမ ွမခံဘူး။ ကုိယ္ေရွ႔ သူမ်ား လုပ္ခံေနရရင္လဲ ဝင္ကာကြယ္ျပစ္မွာ အေသအခ်ာပဲ။

Post ေလး ေကာင္းတယ္ မေလး။

SMNTL

တန္ခူး said...

အိမ့္ေရ… စိတ္၀င္စားစရာပါ…
အနိုင္က်င့္ျခင္းက ဘယ္ေနရာမွာ မေကာင္းပါဘူး…
အနိုင္က်င့္တာကို အေရးယူလို ့ရတာ ေတာ္ေတာ္ေကာင္းပါတယ္…

LinkWithin

Related Posts Plugin for WordPress, Blogger...